Nieuwsbrieven

Streptokokken: preventie van neonatale groep-B-streptokokken

Over groep-B-streptokokken wordt niet zo veel gesproken, tenzij het te laat is en de pasgeborene deze levensbedreigende infectie doormaakt.

Groep-B-streptokokken vormen wellicht de belangrijkste infectieziekte van de pasgeborene. Toch kunnen vele gevallen vermeden worden door een gericht preventieprogramma, zoals in de USA werd aangetoond. Recent bleek dat deze preventieve aanpak bij ons nog te weinig gebeurt, vandaar deze nota.

Groep-B-streptokokken ( GBS )

Bèta-hemolytische streptokokken van de Lancefield groep B (Streptococcus agalactiae) zijn frequent aanwezig in de vagina: afhankelijk van de onderzoeksmethode en de studiegroep is tot 40 % van de vrouwen ermee geïnfecteerd. Voor hen zelf geeft de kiem meestal weinig problemen, tenzij op oudere leeftijd of als een onderliggende aandoening, zoals diabetes, aanwezig is.

Daarentegen zijn GBS zeer gevaarlijk tijdens zwangerschap en geboorte: de helft van de erkende invasieve GBS-infecties doet zich voor binnen de eerste 7 levensdagen ! Tijdens de zwangerschap vormen GBS een oorzaak van chorio-amnionitis en miskramen. Door besmetting tijdens de partus, is deze kiem de belangrijkste oorzaak van neonatale sepsis en meningitis, met hoge mortaliteit en ernstig risico op restletsels (mentale achterstand, gezichts- en gehoorsstoornissen). Zonder preventie treft de neonatale infectie een 2 op 1000 pasgeborenen.

Preventie

Gezien het belang van deze infecties, werden er in 1996 door het Amerikaanse CDC preventieve maatregelen afgekondigd, welke momenteel gelden als een algemeen aanvaarde norm. Het betreft een gerichte preventiestrategie en een preventieve screeningstrategie, welke laatste de meest efficiënte blijkt (86% eff.). Dank zij deze is de incidentie van neonatale GBS-infecties in de USA nu gedaald tot 0.4 per 1000.

De screeningstrategie wordt gedetailleerd weergegeven in bijgaand schema. [schem S. agalactiae]

Is een vrouw positief op screening voor GBS of behoort ze tot een van de aangeduide risicogroepen, dan wordt preventief, tijdens de bevalling een behandeling ingesteld met intraveneus penilline G (altern.: ampicilline; bij penicilline-allergie clinda- of erythromycine, hoewel daartegen meer resistentie bestaat).

Staalafname voor GBS-screening

Voor de preventieve screening op GBS neemt men een vaginale en een anorectale wisser, op 35 tot 37 weken LM (niet vroeger). De combinatie van beide wissers geeft veruit de beste resultaten. De vaginale wisser wordt zonder speculum afgenomen, en mag zeker geen cervicale wisser zijn. De rectale afname moet de anale sfincter passeren. Deze afnames kunnen, mits enige voorlichting, ook door de vrouw zelf worden uitgevoerd. Vermeldt het doel van het onderzoek (GBS-screening einde zwangerschap) op het aanvraagformulier, zodat zeker de gewenste, meest gevoelige, methoden gebruikt worden.

Informatie over document :
Laatste update :03 - 2001
Auteur(s) :Guy De Groote (gdg@cri.be)
Trefwoorden :streptokokken groep b neonataal neonatale streptococcus agalactiae